Internationale coalitie dringt bij negen jaar na moord Caruana Galizia aan op bescherming journalisten

Diplomatieke missies van de Media Freedom Coalition in Malta riepen op de negende herdenking van de moord op journalist Daphne Caruana Galizia op tot actie. Volgens de Media Freedom Coalition moet Malta de aanbevelingen van het openbare onderzoek naar haar dood volledig uitvoeren. De coalitie, waaronder de Britse hoge commissie in Malta, vroeg ook om sterkere institutionele waarborgen voor journalisten. Ze bood steun aan via gedeelde expertise op het gebied van veiligheid van journalisten en verantwoording van instanties. Ook betuigde ze steun aan de familie van Caruana Galizia en aan Maltese journalisten.

De oproep komt op een moment dat de zaak rond haar moord na negen jaar nog altijd niet is afgesloten. Caruana Galizia was onderzoeksjournalist en schreef over corruptie rond de top van de toenmalige Maltese regering, onder meer rond de Panama Papers. Ze werd vermoord door een bomaanslag in haar auto. Het openbare onderzoek naar die moord concludeerde eerder al dat de staat medeverantwoordelijk was. Instanties beschermden haar niet, ondanks de dreigingen die ze kreeg. Zo ontstond volgens dat onderzoek een cultuur van straffeloosheid rond de hoogste niveaus van de Maltese overheid. Voor wie in Malta woont, is dat niet alleen een zaak van het verleden. De staat beschermt er journalisten en onderzoekt er misstanden bij de eigen overheid. Dat bepaalt mee hoe goed een inwoner zicht krijgt op wat er in zijn omgeving speelt.

Op dezelfde dag van de oproep trok burgerorganisatie Repubblika met een protestmars van het parlement in Valletta naar de rechtbanken. Dat gebeurde op de dag dat het precies negen jaar geleden was dat Caruana Galizia werd vermoord. Repubblika roept al langer op tot verantwoording over wat de organisatie een jarenlange haatcampagne tegen de vermoorde journalist noemt. Volgens Repubblika zou die campagne zijn aangewakkerd door politici onder de toenmalige regering van premier Joseph Muscat. Volgens Repubblika mogen die politici niet langer een publieke functie bekleden.

Het juridische spoor in de moordzaak loopt intussen nog altijd. Zakenman Yorgen Fenech stond terecht als vermeende opdrachtgever van de moord, maar een jury sprak hem vrij. De advocaat-generaal, de hoogste openbare aanklager van Malta, tekende op 22 september beroep aan tegen die vrijspraak. Het beroep richt zich op rechtsvragen over beslissingen van de rechter tijdens het proces. Het hof van beroep in strafzaken kan de vrijspraak bevestigen, verwerpen of een nieuw proces gelasten.

Rond dat proces loopt ook een eigen onderzoek naar de jury zelf. De Maltese politie hield medio september drie tot vier juryleden uit het Fenech-proces aan op verdenking van eedbreuk. Volgens de Maltese politie kwamen drie van hen daarna vrij op borgtocht. Volgens de politie gaat het onderzoek specifiek om publieke uitlatingen. Juryleden deden die mogelijk al vóór het proces. Eedbreuk betekent dat een jurylid zich niet houdt aan de regels die zijn onpartijdigheid moeten waarborgen. Een voorbeeld is zwijgen over de zaak buiten de rechtszaal.

Een uitspraak van het hof van beroep over de vrijspraak van Fenech is er nog niet. De Media Freedom Coalition wil dat Malta de aanbevelingen van het onderzoek naar de moord op Caruana Galizia alsnog volledig uitvoert.